| |
Home
 |
Samische bruiloft op de Finnmarksvidda
De
bruiloft van Per Anders en Anna Kristine
Vroeger
gingen de vrijgezellen met de rendierslede op vrijersvoeten.
Tegenwoordig wordt de auto gebruikt, maar de gewoonte dat de a.s.
bruidegom met zijn geliefde aantreedt in het ouderlijk huis van de
bruid, met het verzoek of ze daar het eten mogen bereiden, is nog
steeds een ritueel dat formeel bekend maakt dat het huwelijk zal gaan
plaatsvinden. Dit ritueel wordt gehouden ongeacht waar de bruid
vandaan komt. De broer van Per Anders vertrok naar Trondheim om zijn
“ja” te krijgen.
Per
Anders hoefde niet ver te reizen om zijn geschenk aan Anna Kristine
te overhandigen; de bruidskist met kleurrijke zijden sjaals, zilver
en ringen die op de bruiloft gedragen moeten worden.
“Onze
families hebben rendieren in dezelfde kudde. We hebben elkaar altijd
al gekend. Op een dag ontdekte ik dat hij een man was geworden”,
lacht Anna Kristine.
“Het
is 10 jaar, een zoon en ons samenwonen geleden sinds de zomer dat ik
hartkloppingen kreeg tijdens een Samisch festival in Zweden. Het was
daar dat het een beetje begon te kriebelen. Toen we in de herfst de
rendieren in de omheining hadden om ze van elkaar te scheiden,
leerden we elkaar beter kennen dan ooit. We zaten in de lavvo
(Samische tent) en hielden elkaars handen vast. Maar we hielden het
geheim tot anderen het ontdekten”, glimlacht Per Anders. Woorden
hebben hier in Kautokeino geen nut. Je leest de dingen tussen de
regels door.
“Het
verschil tussen Samen en Noren is dat Noren directer zijn dan wij.
Als een Same zwijgt, betekent dat meestal dat hij het er niet mee
eens is of nee bedoelt. Daardoor ontstaan misverstanden.”
De
gedragscodes zijn hier heel anders. De bevestiging daarvan komt als
ik vraag hoeveel rendieren het paar in hun kudde heeft. Over zoiets
praat je niet. “Je
kunt het altijd vragen, maar antwoord krijg je niet.”
Het
wordt geaccepteerd dat Samen met Noren trouwen. Maar Hanne Mari (19),
de vriendin van Anna Kristine’s broer Aslak is overduidelijk in
de
keuze van haar vriend.
“Ik
wil een Samische bruiloft en zou niet samen kunnen zijn met iemand
die niet Samisch is. De Noren zijn immers niet bekend met de
rendierhouderij. Het moet vreemd zijn om met een Noorse jongen de
bergen in te gaan”, lacht zij.
In een
stampvolle kerk
geven
Per Anders en Anna Kristine elkaar hun
jawoord in de zekerheid dat ze elkaar zonder woorden begrijpen. Haar
werk heeft het verlangen naar de plaats waar ze het het meest naar de
zin heeft niet beteugeld. De verpleegster is eerst en vooral
rendiersame. De politiek heeft de vrouwen uit de rendierhouderij
verdreven, maar Anna Kristine kent haar plaats.
“Iedere
lente wanneer de kudde de rivier nadert, komt die drang. Ik krijg zin
om er naar toe te gaan. Gewoonlijk pas ik de zomervakantie aan aan
het merken van de kalveren. In een rendierhoudersgezin draait het
gesprek veel om wat er op de hoogvlakte gebeurt.”
Gedurende
7 lange uren zit de bruid op haar stoel met man en familie om de
gasten te begroeten. De bruiloft is een prachtig voorbeeld van
gastvrijheid. 22 Rendieren zijn geslacht en 100 kilo aardappelen
geschild om de bruiloftsgasten te voorzien van “bidus”, het
traditionele Samische bruiloftsgerecht , een eenpansgerecht bestaande
uit rendiervlees, aardappelen en wortelen.
Hoeveel
van de 1200 genodigden zullen komen opdagen, is onmogelijk in te
schatten. Honderden in klederdracht gestoken gasten stromen toe. De
geschenkentafel is overweldigend en telt o.a. een doehetzelf pakket
voor een gamme (turfhut) voor 12 personen , ca. 40 rendieren en
150.000 Noorse kronen. Dit en daarnaast gratis helpende handen in de
keuken is er de sleutel toe dat het mogelijk is zo’n reuzenfeest
te
financieren.
De
ogen moeten wennen aan de overheersing van kleuren om dit landschap
te bezien. Zilveren gordels met vierkantjes verraden wie er getrouwd
is.. Ongehuwden hebben ronde versieringen. Maar alleen in Kautokeino.
De mannen uit Karasjok dragen vierkantjes aan hun gordels of ze
getrouwd zijn of niet.
Het
Kautokeinojak is een caleidoscoop van kleurrijke banden, de dracht
uit Karasjok is eenvoudiger.
Zo
is het ook met de joik. Berg en dal en melodische spanning in
Kautokeino. Meer monotoon in Karasjok.
Tijdens
de bruidswals vormen de mensen een kring, zingen de joik van de bruid
en heffen de handen in de lucht. Anna Kristine en Per Anders kunnen
naar huis gaan als ze willen, maar blijven nog om te eten en te
dansen.
De
nacht verliest zijn greep als we in bed tuimelen, maar het feest gaat
door tot half acht in de morgen en wordt de volgende avond weer
voortgezet bij de ouders van Per. Enkele feestgangers zijn slechts 3
uur naar bed geweest.
Bron niet meer beschikbaar
|
|
OVER ONS 
